Σύνδεσμος Τσεριωτών Αττικής

"Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ"

Αρχική Ο Σύνδεσμος Τσέρια Μάνη Εκδηλώσεις Μανιάτικο Πανόραμα Χορευτικό Εκδόσεις Ταΰγετος


Προηγούμενη
Πρόοδος έργου
Παλαιοχριστιανικές
Μανιάτες Χριστιανοί
Ν. Δρανδάκης
Εκκλησίες Μ.Μ.
Επισκοπή
Μνημεία Α'
Μνημεία Β'
Εικονογραφία
Προβολές Μ.Μ.
Αφίσα εκδηλώσεων
Έντυπο

 



Διεύθυνση επικοινωνίας

Γ' Σεπτεμβρίου 18,
Τ.Κ.
104 32, Αθήνα

 

 

Εκκλησιαστικά μνημεία Μέσα Μάνης (Β' μέρος)

 

Το δεύτερο μισό του 13ου αιώνα ιδιαίτερα στη Μέσα Μάνη έχουμε πλήθος τοιχογραφημένων ναών ή στρωμάτων τοιχογραφιών, γύρω στα 35 στη Μέσα Μάνη, 12 στην Έξω Μάνη και 7 στην Κάτω. Για την ερμηνεία του φαινομένου προτάθηκε η  υπόθεση πως ο μεγάλος αριθμός τους οφείλεται στην αύξηση του πληθυσμού με πρόσφυγες από το Μοριά, που είχαν καταφύγει στην ακραία αυτή και άγονη περιοχή φεύγοντας από τους Φράγκους. Ίσως η ίδρυση και η διακόσμηση τόσων ναών, ακόμα και παλαιότερων, αποτελεί και έκφραση ευγνωμοσύνης των ορθοδόξων κατοίκων για την απαλλαγή του τόπου το 1262 από την κυριαρχία των καθολικών.

Μέσα σε λίγα χρόνια από το γεγονός αυτό, εδραιώνεται το ελληνικό Δεσποτάτο του Μυστρά. Το κλίμα ενθουσιασμού και έξαρσης που επικρατεί εκδηλώνεται με άνθιση της ναοδομίας. Νέες εκκλησίες κτίζονται ενώ οι παλαιότερες τοιχογραφούνται. Το νέο καλλιτεχνικό ρεύμα στη ζωγραφική, γνωστό ως αναγέννηση των Παλαιολόγων, έρχεται ως απόηχος και στη Μάνη.

Από τις αρχές του 13ου αι. χρονολογήθηκαν οι τοιχογραφίες του Αγίου Πέτρου Γαρδενίτσας, έργο ενός ζωγράφου διακρινόμενου για λαϊκή σοφία. Η τέχνη του θυμίζει γραπτό διάκοσμο εκκλησίας των Κυθήρων. Άλλωστε στον Άγιο Πέτρο εικονίζεται και ο τοπικός Άγιος του νησιού «Θεόδωρος ο Κυθηριώτης», αλλά και ο Όσιος Νίκων «ο Μετανοείτε». Στην επιγραφή της Έγερσης του Λαζάρου απαντούν τύποι χαρακτηριστικοί της Μανιάτικης διαλέκτου όπως «δεύρου έξου». Ίσως λοιπόν ο ζωγράφος ήταν ντόπιος. Κάθε χρόνο στις 28 Ιουνίου το συντηρημένο εκκλησάκι πανηγυρίζει προσελκύοντας προσκυνητές που με μεγάλη φροντίδα επιμελούνται της τέλεσης της Θείας Λειτουργίας και το μοίρασμα του άρτου.

Νοτιότερα, στον Καραβά, ο μονοκάμαρος εγχώρηχος ναός του Αγίου Νικήτα, συντηρήθηκε από την αρμόδια Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Σπάρτης και σήμερα είμαστε σε θέση να εκκλησιαζόμαστε υπό το βλέμμα του ομώνυμου Αγίου.

Τα μνημεία κατά τον 14ο αιώνα μειώνονται αισθητά, σε σχέση με τους δύο προηγούμενους.

Αντιπροσωπευτικοί ναοί είναι ο Άγιος Νικόλαος στον Πολεμίτα, μονοκάμαρος, μεγαλιθικός, κτισμένος χωρίς συνδετική ύλη. Ο ναός δεν είχε ποτέ τοιχογραφηθεί ολόκληρος. Αξιοπρόσεκτο πως στην εκκλησία εικονίζονται μόνο μορφές μοναχικών αγίων. Η αγία Νόνα…, η αγία Βαρβάρα…, η αγία Καλλινίκη…., η αγία Κυριακή…, ο άγιος Γεώργιος…. Ιδιότυπη η απεικόνιση στο τέμπλο, αντί των συνηθισμένων Δεσποτικών εικόνων, του επώνυμου αγίου Νικολάου στη θέση του Χριστού και στη θέση της Παναγίας του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, στον οποίο είναι αφιερωμένος άλλος ναός, μερικά μέτρα μακρύτερα. Η εκκλησία του Αρχάγγελου είναι μονοκάμαρος εγχώρηχος ναός, κτισμένος το 1278.

Τον14ο αιώνα τοιχογραφήθηκε ο Άγιος Γεώργιος στο Νικάνδρι. Μετά την αφαίρεση του ασβέστη, εμφανίστηκε ένα εντυπωσιακό και πρωτοποριακό ζωγραφικό σύνολο.

Η περίοδος άνθισης και ανάπτυξης συνεχίζεται με  μειωμένους ρυθμούς  και κατά τον 15ο αιώνα, ενώ ορισμένοι παλαιότεροι ναοί τοιχογραφούνται, όπως ο Σωτήρας στο Κοτράφι. Από τον σταυροειδή με τρούλο ναό, σήμερα σώζεται η κόγχη του ιερού με τρεις τοιχογραφίες.

Ερειπωμένος είναι και ο Άη Λέος στο Μπρίκι, τιμώμενος στο όνομα του Αγίου Λέοντος. Πρωτοτυπεί όμως, επειδή είναι ο μοναδικός μονόχωρος ναός σε σχήμα ελεύθερου σταυρού με τρουλοκάμαρα. Η τρουλοκάμαρα εξωτερικά δίνει την εντύπωση πυργόμορφου κτίσματος, σχεδόν τετραγώνου. Ο μικρός ναός, κτισμένος τον 10ο ή 11ο αιώνα, σώζει λίγα υπολείμματα από το ζωγραφικό του διάκοσμο, ο οποίος έχει χρονολογηθεί στις αρχές του 15ου αιώνα.

Στα χρόνια που έρχονται, η Κωνσταντινούπολη πέφτει στα χέρια των Οθωμανών και το 1460 ο Μυστράς και τα οχυρά της Πελοποννήσου παραδίνονται. Ξεκινάει η εποχή όπου η τουρκοκρατία ρίχνει βαριά τη σκιά της σε όλο τον ελληνικό χώρο.

Η Μάνη για μια ακόμα φορά λειτουργεί ως καταφύγιο και προσφέρει ασφάλεια και ελευθερία στους φυγάδες. Ο απροσπέλαστος τόπος και η αγωνιστικότητα των κατοίκων θα αναχαιτίσουν κάθε προσπάθεια των Οθωμανών για υποταγή της Αδούλωτης Μάνης. Πριν το 1821 και για 400 χρόνια έδωσαν 22 σημαντικούς αγώνες κατά των κατακτητών. Έτσι η Μάνη έμεινε ουσιαστικά ελεύθερη. Πολλοί βέβαια θεωρούν την ελευθερία των Μανιατών ως δεδομένη. Η αλήθεια όμως είναι πως αν και άλλοι λαοί αγωνίζονταν για να ζήσουν, οι Μανιάτες ζούσαν για να αγωνίζονται.

Το έργο συγχρηματοδοτείται κατά 80% από το Ε.Κ.Τ. και κατά 20% από Εθνικούς πόρους


ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ
& ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ & ΑΛΛΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
"ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ"

Copyright © 2008 Σύνδεσμος Τσεριωτών Αττικής